Kαράτε… Μάθημα πειθαρχίας για παιδιά (και τους συνοδούς τους)

Αν μια μέρα τα παιδιά σας ζητήσουν να μάθουν καράτε, δοκιμάστε το και να είστε σίγουροι ότι θα βγείτε όλοι κερδισμένοι. Δεν έχει σημασία αν είναι αγόρια ή κορίτσια. Από τεσσάρων χρόνων και πάνω, οι νεαροί «καρατέκας» μαθαίνουν από νωρίς τι σημαίνει πειθαρχία, αυτοπεποίθηση, άμυνα, επίθεση, κανόνας, βασικές αρχές που θα τους χρησιμεύσουν όχι μόνο στο σχολείο, στο διάλειμμα ή στο σπίτι, αλλά θα τους συντροφεύουν σε όλη τους τη ζωή.

Δύο φορές την εβδομάδα και μία το πρωινό του Σαββάτου, οι κόρες μου συνήθιζαν να φοράνε τη λευκή στολή τους και η μεγάλη, πριν καλά καλά ξεκινήσει Shito Ryu (στην αρχή της σχολικής χρονιάς), έδωσε εξετάσεις και από άσπρη ζώνη, έβαλε κόκκινη. Και δεν είναι μόνον η επιβράβευση που νιώθει...

Αν και οι δύο δεν ήθελαν να χάσουν μάθημα, είναι γιατί γνώριζαν ότι για μία ώρα έχουν το δικαίωμα να ξεδώσουν. Ναι, να μάθουν καινούργια πράγματα, να διδαχτούν μια φιλοσοφία ζωής από τον δάσκαλό τους, που φοράει μαύρη ζώνη κι έχει 2 νταν (!), ξέρουν όμως ότι για τρεις ώρες την εβδομάδα μπορούν να φωνάξουν, να μετρήσουν σε μια ξένη γλώσσα, να μάθουν να εκτελούν τα «κάτα», να επικοινωνούν με παλιούς και καινούργιους φίλους με δικούς τους κώδικες, να αναμειχθούν με παιδιά άλλου φύλου και να γίνουν ζευγάρια, όχι μόνο για να παλέψουν ειρηνικά αλλά και για να γνωρίσουν καλύτερα το σώμα τους, τις αντοχές, τα όριά τους. Τα δικά τους. Μαζί και όλων των άλλων. Πολεμική τέχνη και κάτι παραπάνω. Τα κορίτσια μπορεί να κάνουν μπαλέτο, πιάνο, γαλλικά. Και τα αγόρια; Να επιμένουν να ξεσπούν σε σπορ.

Αλλά το καράτε είναι κάτι διαφορετικό. Ειδικά αν έχεις ξεκινήσει από μικρή ηλικία. Άθλημα, παράδοση, πνευματική καλλιέργεια, τρόπος ζωής. «Γιαμέ», που λέει και σαν παράγγελμα ο κύριος Γιάννης, όπως αποκαλούν τον δάσκαλό τους τα παιδιά, στη μικρή λευκή αίθουσα. 

Και μετά βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες το «Karate Kid» σε ριμέικ από το 1984… Εκεί να δείτε υποψήφιους καρατέκας. Αλλά και πάλι η ταινία και καμία ταινία, κανένα έργο, δεν μπορεί να συγκριθεί με την πραγματικότητα. Βλέπεις κάτι συνεσταλμένα αγόρια, κάτι δειλά κορίτσια να βγαίνουν από το καβούκι τους, να αλλάζουν, να μεταμορφώνονται ύστερα από λίγα μόλις μαθήματα, να ορθώνουν το ανάστημά τους, να νιώθουν έτοιμα να αντιμετωπίσουν ό, τι τους συμβεί.

Και η λογική δεν είναι ότι μαθαίνουν καράτε για να πηγαίνουν στα πάρτι και στο σχολείο και να πλακώνουν τα άλλα παιδιά στο ξύλο ούτε φυσικά για να πιάνονται στα χέρια με τα αδέρφια τους. Όχι ότι αποκλείεται να συμβεί αυτό, αν και οι μικροκαβγάδες και η καθημερινή τριβή είναι κι αυτά στο πρόγραμμα. Με το καράτε, όμως, τα παιδιά μαθαίνουν να χτυπούν σωστά και κυρίως να προφυλάσσονται.

Κι αν χτυπήσουν; Αν πέσουν; Αν πονέσουν; Αυτό είναι κάτι που θα το αντιμετωπίσουμε στην πορεία, όταν τα παιδιά (και με τη συγκατάθεση των γονέων) θελήσουν, και πάντα έπειτα από εισήγηση του δασκάλου, να πάρουν μέρος σε αγώνες. Από 6 ετών και πάνω. Διεκδικώντας μετάλλιο. Με ειδικό εξοπλισμό αυτή τη φορά, μασελάκι, προστατευτικά για τα πόδια, επικαλαμίδες, κράνος, για παν ενδεχόμενο. Και κάθε φορά που ανεβαίνουν ή απογοητεύονται, θα ξέρουν ότι η ζωή έχει πολλές όψεις. Όπως και οι αντίστοιχες ζώνες. Δέκα συνολικά στο Shito Ryu. Μετά τη λευκή, η κόκκινη. Και αμέσως μετά η κίτρινη, η πράσινη... Και φυσικά, η μαύρη. Μέχρι τότε, τα 4χρονα θα έχουν μάθει και να τη δένουν μόνα τους...

Noσταλγώντας την Barbie των παιδικών μου χρόνων… Χωρίς extensions

Δεν έχω χάσει καμία ταινία της Μπάρμπι. Φανταστείτε φιλμ κινουμένων σχεδίων, σχεδιασμένα αποκλειστικά στον υπολογιστή, σε μιούζικαλ. Ως μητέρα κοριτσιών, έχω παρακολουθήσει μαζί τους την Μπάρμπι Ραπουνζέλ, Μermaidia, Mariposa, Fairytopia, Σχεδιάστρια Μόδας, την Μπάρμπι στη Λίμνη των Κύκνων, στους Τρεις Σωματοφύλακες, έχω δει τα Ημερολόγιά της, την Πριγκίπισσα του Μαγικού Νησιού, το Διαμαντένιο Κάστρο, την Τοσοδούλα, Πριγκίπισσα και Ποπ Σταρ, πάντα με πρωταγωνίστρια μια ξανθιά κούκλα, σούπερ λεπτή, ψηλή, τέλεια, με μια μελαχρινή φίλη για ξεκάρφωμα, ένα αγόρι ψιλοφυτό, και μια κακιά ή έναν κακό για σασπένς.

Η αλήθεια είναι ότι δεν έχεις απαιτήσεις. Κι εμείς παίζαμε με τις ίδιες κούκλες, αν και τότε φτιάχναμε τις δικές μας ιστορίες, τις ντύναμε όπως θέλαμε, τους αλλάζαμε ρούχα, τους κόβαμε τα μαλλιά για να έχουμε περισσότερα αγόρια στην παρέα... Θυμάμαι το πρώτο μου σπίτι της Μπάρμπι είχε και ασανσέρ που ανεβοκατέβαζες με το χέρι, με σχοινί. Και το θεωρούσα υπερπαραγωγή.

Και τώρα που έχω απομυθοποιήσει τη Σταχτοπούτα και τις φίλες της, για την ακρίβεια όλες τις πριγκίπισσες, πηγαίνω στον κινηματογράφο με τις κόρες μου και για 75 λεπτά παρατηρώ. Μετά το τέλος της προβολής, στην τελευταία ταινία, δεν είπα τίποτα. Δεν υπήρχε καν δίλημμα. Με ποια ηρωίδα να ταυτιστεί ένα παιδί: με την ποπ σταρ ή την πριγκίπισσα;

Το 1987 η πρώτη ταινία είχε τουλάχιστον σαν πρωταγωνίστρια την Μπάρμπι και τους Ρόκερ και το 1992 η ίδια κούκλα παρέδιδε μαθήματα γυμναστικής. Για 14 χρόνια δεν γυρίστηκε καμία ταινία. Ουσιαστικά από το 2001 άρχισε να βγαίνει δυναμικά στις αίθουσες. Και ναι, τα συγκεκριμένα έργα δημιουργούνται για να συνοδέψουν προϊόντα και να λειτουργήσουν διαφημιστικά. Αλλά η ιστορία γίνεται όλο και πιο φλατ. Τα παιδιά μαγεύονται από το γκλίτερ, θέλουν περισσότερη ασημόσκονη, θαμπώνονται από το χρωμοσαμπουάν και τη λάμψη. Αν η ταινία του 2012 είναι βασισμένη στο έργο του Μαρκ Τουέν «Ο Πρίγκιπας και ο Φτωχός» μάλλον δεν θα το καταλάβετε. Το φινάλε του φιλμ είχε καραόκε και πρόσκληση για χορό. Μέσα στο σινεμά. Με μπουκάλι νερό για μικρόφωνο και ποπκόρν για ασημόσκονη...

Πότε θα (ξανά) πάμε στο Ολυμπιακό Στάδιο για πατίνια και ποδήλατο; Και squash;

Όταν μας πρότειναν φίλες μας για πρώτη φορά να πάμε για ποδηλατάδα στο Ολυμπιακό Στάδιο, εγώ τουλάχιστον δεν ήμουν προετοιμασμένη γι' αυτό που θα συναντούσαμε. Φορτώσαμε ποδήλατα στο αυτοκίνητο, πατίνια και πατίνι (όλο τον εξοπλισμό σε ρόδες), επιγονατίδες, κράνη και σε πέντε λεπτά βρεθήκαμε στον παράδεισο του παιδιού. Και της μαμάς. 

Στην είσοδο στις ολυμπιακές εγκαταστάσεις από τη Σπύρου Λούη, πάνω από τα σταθμευμένα πούλμαν και τα ημιφορτηγά που πουλούν καρπούζια, κάτι 16χρονα αγόρια έκαναν φιγούρες με τα σκέιτ, άλλοι, μεγαλύτεροι, ήταν κολλημένοι με κάτι αυτοκινητάκια με remote, πιο πάνω, κοντά στο ποδηλατοδρόμιο, ένας μοναχικός αθλητής είχε μετατρέψει τον τοίχο σε γήπεδο squash και έβγαζε το άχτι του. Ορίστε, και υπαίθριο δωρεάν squash.

Το Ολυμπιακό Στάδιο, που είναι ανοιχτό για το κοινό, αλλά λίγοι -ευτυχώς ή δυστυχώς- το γνωρίζουν, είναι ο ιδανικός χώρος για όποιον θέλει να εκτονωθεί. Ναι, είναι μελαγχολικό το τοπίο, ναι, δείχνει ότι το έχουν εγκαταλείψει. Με το λείο έδαφος, τη λιμνούλα, τα γκράφιτι, το μεταφυσικό στοιχείο, το λευκό παρελθόν και χωρίς πια τον Φοίβο και την Αθηνά για μασκότ, είναι το τέλειο σημείο για όποιον θέλει να κινείται γρήγορα.

Είναι από τα λίγα μέρη στην Αθήνα όπου μπορεί κανείς να κάνει πατίνια χωρίς να σκοντάφτει σε λακκούβες και ανώμαλα πεζοδρόμια. Ποδήλατο χωρίς «μη» και «πρόσεχε» για τα παιδιά. Και μπορεί να υπάρχει έντονο το στοιχείο της εγκατάλειψης, να μην υπάρχουν πουθενά κάδοι απορριμμάτων, αρκετά φώτα να είναι σπασμένα, να θυμώνεις όταν σκέφτεσαι το πριν και το μετά, αλλά όλα είναι θέμα ματιάς. Δεν έχουμε και τόσες επιλογές στην πόλη για να μπορούμε τόσο εύκολα να στρέφουμε το βλέμμα αλλού.

Την επόμενη βδομάδα έγινε η πρώτη δοκιμή χωρίς βοηθητικές ρόδες για τη μικρότερη της παρέας. Σε λίγη ώρα ήταν ελεύθερη να φύγει μακριά με το «καινούργιο» της ποδήλατο. Το απόγευμα, το τοπίο είναι μαγικό. Ο αέρας φυσάει σχεδόν πάντα, ξυπνάει, τονώνει. Άσκηση, χαλάρωση, περπάτημα, κουβέντα, ο χρόνος σταματάει.

Η ποδηλατάδα και η... πατινάδα επαναλαμβάνεται κάθε βδομάδα και καμιά φορά συνδυάζεται με αυτοσχέδιο πικ νικ, πιο αφαιρετικό, για να μη θυσιάζεται και η άσκηση. Με τον ηλεκτρικό ή τον προαστιακό, η διαδρομή κάτω από τη στέγη του Καλατράβα δεν είναι σίγουρα αυτή που θα μπορούσε να είναι σήμερα. Squash, rollers και... όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνω.

Τα …αγοράκια της μαμάς. Όλα για τη μητέρα τους;

Όταν βλέπεις έναν κούκλο σαν τον Colin Farrell να εμφανίζεται στην απονομή των Όσκαρ με τη μαμά του, η ίδια εικόνα να επαναλαμβάνεται με τον Clint Eastwood αγκαζέ με τη μανούλα, την μητέρα του σούπερσταρ Ronaldo να πανηγυρίζει με ένα ποτήρι σαμπάνια αγκαλιά με την τηλεόραση (την ώρα του αγώνα), τις σχέσεις στοργής ανάμεσα στον (πρίγκηπα) Κάρολο και την (βασίλισσα) Ελισάβετ, την Υoko (Ono) και τον Sean (Lennon), την Sophia Loren με τον γιο της, Eduardo Ponti, καταλαβαίνεις ότι κάτι μάλλον δεν πάει καλά.

Όλα για τη μητέρα μου; Οι περισσότεροι θα πουν ότι δεν βλέπουν κάτι ανησυχητικό. Ειδικά αν μιλούν οι χαϊδεμένοι γιοι και οι πολυλατρεμένες μανούλες. Όχι ότι και τα κορίτσια πάμε πίσω, όταν δεν λέμε να ξεκολλήσουμε από την φούστα της μαμάς μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και ιδιαίτεροι δεσμοί με τους μπαμπάδες. Αδυναμία, αγάπη, λατρεία, υπερπροστασία, ασφυξία. 

Βέβαια η σχέση μητέρας-γιου είναι ιδιαίτερα συγκεκριμένη. Όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει, το μωρό παραμένει πάντα μωρό και η μητέρα Μάνα. Καμία δεν έχει τη νοικοκυροσύνη της μανούλας, ούτε την μαγειρική της επάρκεια, καμιά δεν θα πάρει ποτέ την θέση της. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και εξαιρέσεις. Και ο γιος όμως είναι αξεπέραστος. Δεν θα βρεθεί ποτέ κατάλληλη σύντροφος για εκείνον, καμία δεν είναι του επιπέδου του, καμία δεν θα τον αγαπήσει αληθινά σαν την μητέρα του. Και πάντα θα δακρύσει, θα βουρκώσει, θα νιώσει υπερήφανη. Και θα το πει. 

Είναι σα να λες σε ένα παιδί: ποιόν αγαπάς περισσότερο τη μαμά ή τον μπαμπά, την γιαγιά ή τον παππού; Γιατί θα έπρεπε να μπει στη ζυγαριά η αγάπη, το νοιάξιμο, η φροντίδα; Τα αγοράκια της μαμάς δεν έχουν ηλικία. Μπορεί να είναι 8 χρονών, μπορεί να είναι και 70. Η υπερβολή είναι ίδια, απλώς εκδηλώνεται διαφορετικά στον χρόνο. Οι «μαμάκιες», «εξαρτημένοι» από τη μητρική φροντίδα,  μπορεί ποτέ να μην το παραδέχονται αλλά προδίδονται από κάθε τους κίνηση. Οσον αφορά την θέση τους για το άλλο φύλο, όλες είναι ίδιες, εκτός από τη μητέρα τους. 

Mummy’s boy. Έχει γίνει και θεατρικό έργο. Sons and lovers του D. H. Lawrence. Δεν χρειάζεται να θυμηθούμε τις ελληνικές ταινίες με τον βουτυρομπεμπέ και την ασφυκτική του συνοδό. Δεν υπάρχει περίπτωση να κατορθώσεις να τρυπώσεις ανάμεσα. Ο δεσμός μητέρας-γιου είναι εξαιρετικά πιεστικός. Οι πιο επικίνδυνες περιπτώσεις είναι οι άνδρες που δεν το παραδέχονται. Tι να πει και η μητέρα του Μισέλ Ουελμπέκ που έφτασε στο σημείο να ενημερώσει τους δημοσιογράφους ότι αν ξαναγράψει για εκείνη στα μυθιστορήματα του, θα του σπάσει τα μούτρα; «Μαζί με τα δόντια». 

Οι μητέρες πρωταγωνιστούν στη λογοτεχνία από τότε που γεννήθηκε. Σχέση που δεν συγκρίνεται με αυτή που καλλιεργείται με τα χρόνια ανάμεσα στις κόρες, στους μπαμπάδες, στα αδέρφια. Σίγουρα υπάρχουν αγόρια, άνδρες, γιοι, που μπορεί να τηλεφωνούν στη μητέρα τους μια φορά την εβδομάδα. Αλλά και άλλοι που μένουν ακόμη μαζί, δεν σταματούν να της τηλεφωνούν καθημερινά, την ίδια ώρα ακριβώς, σε όποιο μέρος του κόσμου κι αν βρίσκονται, να πηγαίνουν σπίτι της με κάθε ευκαιρία. 

Συγγραφείς παραδέχονται ότι σκέφτονται την μητέρα τους όλη μέρα. Ακόμη κι αν η ηρωίδα τους φοράει γάντια κι εκείνη δεν φορούσε, αν δεν υπήρχε πλυντήριο ρούχων στην εποχή της, η αναφορά υπάρχει. Διαβάζουμε σε συνεντεύξεις καταξιωμένων καλλιτεχνών -συνήθως πίσω από τις γραμμές- για ανθρώπους που παραδέχονται ότι σκέφτονται τη ζωή τους συνολικά, συγκρίνουν όλες τις γυναίκες μαζί της, ακόμη κι αν ξέρουν ότι δεν είναι δίκαιο, μαμάδες που τα πήγαιναν περίφημα με οικογένεια και καριέρα, χωρίς να προδίδουν φιλοδοξίες και όνειρα, πως όταν μια γυναίκα χάνει την ενέργεια της στο πρώτο εμπόδιο, αυτομάτως πέφτει στα μάτια τους. Πρωτόγονος φόβος; 

Θα είναι για πάντα «η άλλη γυναίκα». Άνδρες που προτιμούν να κρατήσουν την ανωνυμία τους λένε ότι ειδικά την ημέρα των γενεθλίων τους περιμένουν σαν παιδιά «πότε θα πάρει τηλέφωνο η μητέρα, πότε θα λάβω την κάρτα με τις ευχές της...» Και αυτό γλυκό είναι. Υπάρχουν φορές όμως που καταντά και αρρωστημένο. Κλειστοφοβικό. Επικίνδυνο. Το κακό είναι ότι η κάρτα απεικονίζει (σχεδόν) πάντα το ανήλικο αγόρι και όχι τον ενήλικο που είναι ο γιόκας σήμερα. «Το μικρό αγόρι που πιστεύει η μητέρα μου ότι είμαι ακόμη». 

Κι ας έχει κλείσει τα -άντα, μπορεί και τα –ήντα. Σας φαίνεται φυσιολογικό γιατρός οικογενειάρχης, με μικρά παιδιά, να κάνει στάση με το αυτοκίνητο, πριν από το σπίτι του, κάθε μέρα πρώτα στο πατρικό του, δηλαδή το μητρικό του, για να φάει από τα χεράκια της μαμάς; H «πραγματική» σύζυγος τον άντεξε για μια δεκαετία. Όταν η εξάρτηση ξεπέρασε τα όρια, τον χώρισε. Μαζί με τη μανούλα. Άλλη πάλι κυρία θυμάται πως πριν ακόμη παντρευτεί τον αγαπημένο της, είχε πρώτα να περάσει από πολλαπλά τεστ έγκρισης της υπερπροστατευτικής-ευνουχιστικής μητέρας που φρόντιζε να επαναλαμβάνει την φαντασίωση της... Να τρυπώνει στο κρεβάτι των νιόπαντρων και να πίνει τον καφέ της, κάτω από το πάπλωμα, ανάμεσα από τον γιο και την νυφούλα της...

Έχουν περάσει δεκαετίες από τότε... Η προσπάθεια για απογαλακτισμό καλά κρατεί, ακόμη και σήμερα. Κάθε νέα μαμά παρατηρεί στον παιδικό σταθμό και αργότερα στο σχολείο, τις «συναδέλφους» της, αγορομάνες όμως, και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν και κακομαθαίνουν τα παιδάκια τους, όχι αναγκαστικά εκείνες που τους βάφουν τα νύχια, για να πάνε κόντρα στα στερεότυπα, τους φιλάνε στο στόμα επιδεικτικά, τους θηλάζουν μέχρι τα τέσσερα, πέντε χρόνια της ζωής τους. Αυτή είναι η νέα γενιά. Ένας 38χρονος φίλος φοβάται μην λερωθεί στη διάρκεια του φαγητού γιατί η μητέρα του, ακόμη και στο πιο επίσημο δείπνο, θα φροντίσει να τον καθαρίσει με την πετσέτα, όπως όταν ήταν μωρό.

Με τη διαφορά ότι δεν φοράει πια σαλιάρα. Ούτε έχει πιπίλα και ανάγκη από γκουβερνάντα. Οι στατιστικές τρομάζουν. Στην Αγγλία ένας στους τρεις άνδρες, ηλικίας 20 έως 35 χρονών, συζεί ακόμη με τους γονείς του. Όχι ότι στην σύγχρονη Ελλάδα (της κρίσης) αλλάζει κάτι... «Η μητέρα μου επιμένει να πλένει και να σιδερώνει τα ρούχα μου, να μου μαγειρεύει, ακόμη και να ετοιμάζει το μπάνιο μου»... Ναι φυσικά. Του ετοιμάζει και σάντουιτς για την δουλειά, τον ξυπνάει το πρωί, τον ενημερώνει για τις καιρικές συνθήκες... Το πρόβλημα ξεκινά όταν θα φύγει από το σπίτι. Και θα βρεθεί να συγκατοικεί με τη σύντροφο του, πετώντας τα ρούχα παντού, και να αναρωτιέται γιατί άραγε η σύντροφος του δεν λειτουργεί όπως η «μαμά». Είναι η στιγμή που ο ψυχολόγος λέει ότι αν το ανδρόγυνο θέλει να μοιράζεται την κρεβατοκάμαρα, θα πρέπει να μάθει να μοιράζεται και την κουζίνα... Και μαζί της και πολλά άλλα πράγματα. Αν τον δείτε να παλεύει με τη σιδερώστρα, μην το πείτε σε κανέναν. Ούτε καν στη ...μαμά.